“Zihnimiz Neden En Çok Sessiz Kaldığında Konuşur?”

📅 Köşe Yazısı | Ümit Can Demir
📰 Bilecik Anlık Haber – Köşe Yazılar

Gün içinde herkesin başına gelir bu durum. Tam rahatlamışken, günün yorgunluğunu atmak için uzanmışken, zihnimiz başlar konuşmaya. Çünkü artık günün bitmesi yaklaşmış ve muhtemelen tek kalmışızdır. Zihin kurmaya başlar düşünceleri. Ya işler yetişmezse ya yarın hava yağışlı olursa ya yanlış bir şey söylediysem.  Zihnimiz en sakin ve huzur dolu anları bir anda en gürültülü hale çevirebilmekte ustadır. Peki neden?

Aslında kimsenin farkında olmadığı bir durum vardır. Zihin boş durmayı sevmez ve sürekli hareket ister. Meşguliyet bazı olumsuz durumları ötelememize yardımcı olabilir. Zihnimiz gün içinde yoğun bir şekilde çalışmaya devam etse de biz bunun farkında olamayabiliriz. Bizim farkında olmadığımız düşünceler kaybolmaz, gün içinde yaşadığımız tüm duygular ve kaygılar uygun olan zamanı sabırla bekler ve karşımıza çıkar. Zihin aslında kötü bir şey yapıyor diye düşünebiliriz fakat tam aksine bizim için sağlıklı bir şeydir bu. Zihnimiz bizden düşünceler veya duygular ile mücadele etmemizi bekler. Biz ise bundan zaman zaman sıkılırız veya rahatsız oluruz. Düşüncelerimizi ve duygularımızı değerlendirmeye almadan öteleriz, tıpkı halının altına süpürmek gibi. Zihin bunun olmasını tasvip etmez ve karşımıza sürekli bu kavramları çıkarır. İşte sorun tam olarak burada başlar. Zihnimiz gerçekleşebilecek tehlikeleri önceden hesaplayarak bizi hazırlamaya çalışır fakat bunu yaparken bazen tehlike ile olasılığı karıştırabilir. Olma ihtimali olan bir düşünce veya duyguyu bize kesin olacak gibi hissettirebilir.

İnsanoğlu bundan rahatsız olur. Şikâyet etmeye başlar zihnim sürekli dolu ve sürekli konuşuyor diye. Muhtemelen tam uykuya dalacakken veya yalnızken başlar bu durum. İşte zihnimiz başlar kendi filmini oynatmaya. Filmin senaryosu ise, çoğu yaşanmamış, yaşanma ihtimal düşük, bazen de hiç yaşanmayacak senaryolardır. Ama sanki gerçekmiş gibi hissettir bize. Bunu bu kadar gerçekmiş gibi hissetmemizin nedeni zihnimizde yer alan düşüncelerin veya duyguların güçlü olması değil, onlara gösterdiğimiz dikkatimizdir. Biz zihnimiz çok fazla konuştuğu için zihnimizi susturmaya çalışırız. Bunu da düşünceleri bastırmaya çalışarak yaparız. İşte bir hata da burada gerçekleşir. Düşünceyi ne kadar bastırmaya çalışırsak, zihnimiz aynı düşünceyi daha fazla üretmeye başlar ve bu durum kaçınılmazdır.  

Peki ne yapabiliriz?

İlk yapmamız gereken şey düşünce ile bilinçsiz savaşmayı bırakmak. Aslında ‘’fight or flight’’, ‘’savaş veya kaç’’ kavramları da bu sebepten doğar. Biz otomatik olarak kaçmayı hedefleriz bilinçli savaşmayı seçmek varken. Kaçmak, bilinçdışı savaşmak anlamına gelir. Zihnimiz ile değil, düşünceler ile bilinçli olarak savaşabiliriz fakat bunu için önceliğimiz sakin kalabilmek ve zihnimiz doğasını anlayabilmek.  Zihnimiz de dolaşan ve bizi rahatsız eden düşüncelere, bunların sadece bir düşünce olduğunu ve gerçek olmadığını ancak zihnimizin doğasını anladıktan sonra yapabiliriz.  Gerçek olmadığını kendine söylemek ve daha sonrasında mesafe kazanmak. Bu sırada hem zihnimizi hem bedenimizi fark edebiliriz. Bu sayısız yöntemden sadece bir tanesi.

Zihnimizin sessiz alanlarda konuşmasının diğer önemli noktaları arasında Default Mode Network (DNM) aktifliği ile ilgilidir. Yapılan bilimsel araştırmalara göre;

Kişi dinlenirken,

Hiçbir işle meşgul olmadığında,

Uyumaya hazırlanırken,

DNM aşırı derecede aktiftir. Bu aktiflik bizim zihnimiz konuşmalarını sıkça duymamıza ve rahatsız olmamıza sebebiyet vermektedir. Kişinin meşguliyet skalası yoğunlaştıkça, DNM etkisi azalır. Uyaranların etkisi, önemini bir kez daha gün yüzüne çıkarmakta. Kişi günlük hayatının verimlilik analizini yapmalı ve kendisine iş veya diğer önemli faaliyetlerin dışında meşguliyet yaratmalıdır. Zihnimize yaptığımız otomatik baskı bu şekilde şiddetini azaltacaktır. Özetle;

Yatarken,

Duşta,

Tek başınayken,

Yolculukta,

Yalnız kaldığımızda,

Zihinsel yoğunluğumuz artar. Bu durum baskıyı ortaya çıkarır, zihnimiz bu durumu tehdit olarak algılar ve kişi kötü senaryolar düşünmekten kendini alıkoyamaz. Düşünceleri bastırmak, kendimize yapacağımız en büyük kötülük olabilir. Sessizlik, bastırılmış duygu ve düşünceleri yüzeye çıkarır. Duygular ise belirsizlikte tetiklenir.

Unutmayalım, zorlayıcı düşüncelerin gelmesi zihnimizin bir kusuru değildir, insan olmamızın bir parçasıdır. İnsan canlıların en üstü sırasında yer alır. Haliyle kusur değil ama zorluklarımızın olması normaldir. Zihnimiz sürekli konuşur ama gerçek mikrofon bizim elimizdedir.   

✍️ Ümit Can Demir
Psikolog| Köşe Yazarı | Eğitimci